MaagDarmLever.nl

Anatomie en aandoeningen binnen het MDL-gebied.

MaagDarmLever.nl

Darmflora

DarmfloraDe darmflora is een verzamelnaam voor alle bacteriën in onze darmen. Er zitten ongeveer 100 biljoen (!) bacteriën in onze darmen, op te delen in meer dan 400 verschillende soorten. In de darmflora zitten zowel nuttige als schadelijke bacteriën. Als de darmflora gezond is, zijn de goede en slechte bacteriën met elkaar in evenwicht.

In tegenstelling tot wat veel mensen denken, zijn er niet alleen schadelijke, ziekteverwekkende bacteriën. Er zijn ook goede bacteriën: deze spelen o.a. een belangrijke rol bij de spijsvertering en bij de productie van voedingsmiddelen zoals kaas en yoghurt.

De belangrijkste nuttige bacteriën in de darmen zijn de lactobacillen aan het einde van de dunne darm en de bifidobacteriën in de dikke darm.

Evenwicht tussen nuttige en schadelijke bacteriën

De darmflora speelt een belangrijke rol bij de spijsvertering en beschermt ons tegen infecties. Zolang het evenwicht bewaard wordt tussen nuttige en schadelijke bacteriën, blijven we gezond. Bij een buikgriep of bij een voedselvergiftiging is er echter een verstoring van deze balans.

Antibiotica

Antibiotica worden dan vaak ingezet om de schadelijke bacteriën te doden. Helaas worden daarbij ook de nuttige bacteriën gedood, waardoor na een antibioticakuur de schadelijke bacteriën toch weer de overhand kunnen krijgen.

Ook als we niet direct merken dat er iets mis is met de darmen, kunnen we er toch last van krijgen. Een goed functionerende darm is namelijk belangrijk voor onze gezondheid. In de darmen worden tenslotte de dagelijks benodigde voedingsstoffen opgenomen.

Het ontstaan van de darmflora

Een ongeboren baby heeft nog geen bacteriën in de darmen. Pas tijdens de geboorte komt de baby voor het eerst in contact met de bacteriën van de moeder. Na de geboorte komt de baby met nog veel meer bacteriën in aanraking: via de tepel, via knuffelen, via het bedje. Deze bacteriën gaan zich aan de wand van de darmen hechten en daarmee begint de opbouw van de darmflora.

Het belang van de darmflora

Hierboven is al uitgelegd dat een gezonde, evenwichtige darmflora met nuttige bacteriën belangrijk is voor onze gezondheid. Hieronder gaan we in op een aantal concrete aspecten waar de gezonde darmflora onmisbaar voor is.

De spijsvertering

Bacteriën kunnen niet-verteerde voedselresten alsnog afbreken of eigenlijk ‘vergisten’. Vooral bij de vertering van onverteerde koolhydraten ontstaan zeer nuttige stoffen: de ‘korte keten vetzuren’. Deze vetzuren worden door de dikke darmcellen gebruikt als brandstof. Door de productie van deze vetzuren wordt tevens de peristaltiek (het samentrekken) van de darmen gestimuleerd. Dit zorgt voor een goede, vlotte stoelgang zonder diarree of verstopping.

Bescherming tegen schadelijke bacteriën

Nuttige bacteriën beschermen op verschillende manieren tegen schadelijke bacteriën. De nuttige bacteriën produceren zuren die de groei van schadelijke bacteriën onderdrukken. Zo krijgen de schadelijke bacteriën die het maagzuur overleefd hebben, minder kans om kwaad te doen in de darmen. Bovendien is er maar beperkt plaats in de darmen. Op de plek van nuttige bacteriën kunnen geen schadelijke bacteriën zitten. En alles wat door nuttige bacteriën verteerd wordt, is niet meer beschikbaar voor schadelijke bacteriën.

Oftewel: hoe meer nuttige bacteriën, hoe kleiner de overlevingskans van schadelijke bacteriën.

Goede natuurlijke weerstand

De natuurlijke weerstand is de verzameling voor alle inspanningen en acties van het lichaam om te voorkomen dat ziekteverwekkers binnendringen en ons ziek maken. Het grootste deel van de weerstand vindt plaats in de darmen door de nuttige bacteriën.

De natuurlijke weerstand bestaat uit 2 delen: het afweersysteem en het immuunsysteem.

Het afweersysteem

De afweer heeft een algemene werking tegen alle ziekteverwekkers. Het is de eerste barrière die ziekteverwekkers moeten nemen. Hieronder vallen het maagzuur, de huid en vooral de darmflora. Deze laatste vormt het grootste deel van de afweer.

Het immuunsysteem

Het immuunsysteem reageert op specifieke ziekteverwekkers. Het belangrijkste verschil met de afweer is, dat het immuunsysteem iedere keer afzonderlijk reageert en ook ziekteverwekkers leert herkennen en bestrijden! Het immuunsysteem herkent ziekteverwekkers, dode cellen, kankercellen en beschadigd weefsel als fout, ziek of gevaarlijk en gaat vervolgens aan de slag om de rommel of de bedreiging op te ruimen.

Bescherming tegen kanker

Onderzoek wijst in de richting van bescherming tegen kanker door een goede afweer. Een gezonde darmflora remt de groei van schadelijke bacteriën en daardoor de productie van gifstoffen en kankerverwekkende stoffen door de schadelijke bacteriën. Hoe dit precies werkt is momenteel overigens nog in onderzoek.

Bescherming tegen lactose-intolerantie

Lactose-intolerantie is een overgevoeligheid voor lactose (melksuiker), een belangrijke stof in melk en melkproducten. Nuttige bacteriën breken lactose af en helpen daarmee de klachten van lactose-intolerantie tegen te gaan.

Klachten als gevolg van een verstoring van de darmflora

De darmflora kan op verschillende verstoord worden. Ander voedsel, een ander klimaat, alcohol, roken, medicijnen, weinig lichaamsbeweging, stress en ouder worden zijn allemaal van invloed op de darmflora.

Alle genoemde factoren kunnen de hoeveelheid nuttige darmbacteriën zoals de lactobacillus in de dunne darm en de bifidobacterie in de dikke darm verminderen. Als gevolg hiervan krijgen de schadelijke bacteriën meer kans en kan het evenwicht verstoord raken.

Er kunnen als gevolg van het verstoorde evenwicht uiteenlopende gezondheidsklachten ontstaan. Diarree, verstopping, winderigheid en darmkrampen zijn vervelende klachten, maar er kunnen ook ernstige ziektes ontstaan waaronder mogelijk zelfs kanker.

Pro- en andere biotica

Er zijn veel voedingsmiddelen die gezondheidsclaims voeren. Bijvoorbeeld Actimel en Yakult. Deze producten zouden probiotica bevatten die de weerstand helpen bevorderen. Hieronder staat de uitleg over wat prebiotica, probiotica, synbiotica en antibiotica nou precies zijn.

Prebiotica

Prebiotica zijn voedingsdeeltjes die niet verteerd worden in de maag of de dunne darm. Deze worden echter wel in de dikke darm afgebroken. Bij dat proces komen nuttige stoffen vrij. Deze nuttige stoffen stimuleren bijvoorbeeld de groei en de activiteit van de darmflora. Daarmee hebben zij een gunstig effect op de gezondheid.

Probiotica

Probiotica zijn producten die je in de winkel kunt kopen en die grote hoeveelheden goede melkzuurbacteriën bevatten. De melkzuurbacteriën in deze producten kunnen in de maag overleven en komen dus terecht in de darmen. Melkzuurbacteriën zijn de nuttige bacteriën in de darmen en daarom zouden probiotica goed zijn voor de gezondheid.

De nuttige werking van probiotica is echter nooit wetenschappelijk bewezen.

Synbiotica

Synbiotica zijn producten die naast probiotica ook prebiotica bevatten.

Antibiotica

Antibiotica zijn medicijnen die ziektes bestrijden die door schadelijke bacteriën worden veroorzaakt. Meestal zijn ze de ziekte snel de baas. Vervelend is echter, dat antibiotica ook de nuttige bacteriën bestrijden, waardoor antibiotica zelf ook de darmflora kunnen verstoren.

Hoe houd je je eigen darmflora gezond

Allereerst is het belangrijk om gezond, vezelrijk, gevarieerd en niet te vet te eten. Daarnaast is vezelrijk eten belangrijk omdat er bij het verteren van voedingsvezels nuttige stoffen vrijkomen in de darmen. Ook kunnen vezels vocht opnemen, wat zorgt geen al te dunne ontlasting.

Gezond leven is altijd verstandig, maar zeker ook voor de darmflora. Matig zijn met alcohol, niet roken, maar wel veel bewegingen en zorgen voor voldoende nachtrust.

In het buitenland is het extra verstandig om op de hygiëne te letten. Was vaker je handen, drink geen kraanwater en schil je fruit. Zo voorkom je dat vreemde bacteriën die wij in Nederland niet gewend zijn, de darmflora verstoren.

Een gunstig effect van probiotica – voedingsmiddelen met melkzuurbacteriën zoals Yakult en Actimel – is niet eenduidig wetenschappelijk aangetoond.