MaagDarmLever.nl

Anatomie en aandoeningen binnen het MDL-gebied.

MaagDarmLever.nl

Alcohol en de lever

Alcohol en de leverDe lever is een soort chemische fabriek, waarin zich allerlei processen afspelen die noodzakelijk zijn voor het gezond functioneren van ons lichaam. Bijvoorbeeld de eiwit- en vetstofwisseling, opslag van vitaminen en mineralen, de aanmaak van gal én de afbraak van giftige stoffen zoals alcohol.

Leverschade

Als de lever niet goed functioneert, ontstaan er op den duur klachten. Bijvoorbeeld vermoeidheid, bloedingen in slokdarm en maag of vochtophoping in de buik.

Uiteindelijk zal de lever zo slecht gaan functioneren, dat dit de dood tot gevolg heeft.

Chronisch teveel alcohol erg schadelijk

Alcohol heeft effect op het hele lichaam, maar zeker ook op de lever. Chronisch teveel alcohol kan een vernietigend effect op de lever hebben en is de oorzaak van bijvoorbeeld levercirrose.

Uiteraard is af en toe alcohol geen probleem. Als je echter te veel drinkt en dat regelmatig doet, kan er blijvende schade aan de lever ontstaan. Voor vrouwen worden maximaal 2 glazen per dag aangeraden en voor mannen 3 glazen per dag. Dit is geen gemiddelde! Dus één keer per week 15 glazen bier drinken en de andere dagen niets, is niet de bedoeling.

De afbraak van alcohol in de lever

Alcohol wordt in het maagdarmkanaal opgenomen in het bloed. Via het bloed wordt de alcohol vervolgens naar de lever getransporteerd. In de lever bevinden zich enzymen die helpen bij de afbraak van alcohol. Meer dan 90% van de alcohol die in het bloed is opgenomen, wordt afgebroken in de lever. Bij de afbraak van de alcohol in de lever, ontstaan afbraakproducten. Deze agressieve en schadelijke afvalstoffen van de alcohol zijn de stoffen die de lever beschadigen.

Beschadiging levercellen leidt tot levercirrose

Door de beschadiging van de levercellen kunnen op den duur normale processen in de lever niet meer goed verlopen. De aanmaak en omzetting van voedingsstoffen bijvoorbeeld zal minder goed gaan. Water, eiwitten en vetten gaan zich in de cellen ophopen. Dit leidt uiteindelijk tot het afsterven van de levercellen en tot littekenweefselvorming in de lever. Dit laatste proces wordt levercirrose genoemd.

Leveraandoeningen als gevolg van overmatig alcoholgebruik

Hoe langer en heviger alcohol gedronken wordt, hoe ernstiger de gevolgen voor de lever. In het begin is de leverschade nog te herstellen, maar na verloop van tijd treedt er blijvende schade op. Uiteindelijk resulteert langdurig alcoholmisbruik in levercirrose en dan raakt de lever blijvend beschadigd. Het is dan overigens nog steeds aan te raden om te stoppen met drinken, omdat verdere beschadiging dan voorkomen wordt.

De schade in de lever verloopt in fasen. Hieronder staat aangegeven hoe het ziekteproces zich steeds verder ontwikkeld. Overigens hoeven de onderstaande aandoeningen niet altijd door alcoholmisbruik te ontstaan. Niet iedereen met deze ziektes is dus alcoholist.

Leververvetting (leversteatose)

Bij leververvetting is er sprake van ophoping van vet in de levercellen. Meestal veroorzaakt dit geen klachten. Bij lichamelijk onderzoek voelt de lever vergroot aan. In deze fase is er nog geen blijvende schade als op tijd gestopt wordt met drinken.

Lees hier verder over leververvetting.

Alcoholische leverontsteking (alcoholische hepatitis)

Bij een alcoholische leverontsteking is er sprake van een leverontsteking die veroorzaakt is door een beschadiging van levercellen door de afbraakproducten van alcohol. De ontsteking kan steeds erger worden naarmate er meer gedronken wordt.

De schade kan zich nog herstellen als er op tijd gestopt wordt met alcohol drinken.

Soms is er sprake van een acute alcoholische leverontsteking. Dit kan ontstaan als gedurende langere tijd grotere hoeveelheden alcohol worden gedronken. De klachten zijn misselijkheid, pijn in de rechter bovenbuik en braken. Bij ernstigere vormen kunnen er stervormige bloeduitstortingen onder de huid ontstaan en kan er geelzucht optreden. Het is zelfs mogelijk dat er hersenbeschadigingen ontstaan.

Als er in deze fase niet snel gestopt wordt met drinken, kan de acute leverontsteking door de bijkomende complicaties uiteindelijk zelfs de dood tot gevolg hebben.

Fibrose

Als de hepatitis al langere tijd bestaat, gaan de levercellen littekenweefsel of bindweefsel (fibrose) aanmaken. Dit weefsel komt rond de levercellen te liggen, waardoor er minder ruimte overblijft voor de bloedvaatjes in de lever. Hierdoor wordt de doorbloeding belemmerd en ontstaat er hoge bloeddruk in de lever. Hoge bloeddruk in de lever kan als bij-effect weer slokdarmspataderen tot gevolg hebben.

Levercirrose

LevercirroseAls de bindweefselvorming lang genoeg doorgaat, ontstaat er uiteindelijk levercirrose. Hierbij is een groot deel van het leverweefsel vervangen door littekenweefsel (bindweefsel). Hierdoor kan het bloed niet meer goed door de lever stromen waardoor ook gezonde levercellen niet meer goed van bloed worden voorzien.

De lever krijgt steeds minder gezond weefsel en de leverfunctie zal steeds slechter worden. Het proces is onomkeerbaar en kan alleen maar gestopt worden. Stoppen met alcohol drinken is in deze fase van het proces absoluut noodzakelijk om te oeverleven.

Lees hier verder over levercirrose.

Primaire leverkanker (hepatocellulair carcinoom)

LeverkankerAls gevolg van de levercirrose is er ook een vergrote kans leverkanker. Bij leverkanker hangt de kans op genezing af van de omvang van de tumor, maar zeker ook van de gezondheid van de lever. Bij ernstige levercirrose is de gezondheid van de lever natuurlijk al heel slecht, waardoor de kans op genezing van de leverkanker ook beperkt is.

Lees hier verder over leverkanker (hepatocellulair carcinoom).

De klachten bij alcoholmisbruik

Bij langdurig alcoholmisbruik kunnen er dus ernstige aandoeningen ontstaan. Na verloop van tijd treden er dan ook vaak klachten op. Veel van onderstaande klachten ontstaan overigens ook bij leverproblemen die niet door alcoholmisbruik worden veroorzaakt.

Acute klachten

De acute klacht van de alcohol zelf is natuurlijk dronkenschap. Het reactievermogen is verminderd, bewegingen zijn minder gecontroleerd en er wordt nogal eens wartaal gesproken.

Als gevolg van een acute alcoholische leverontsteking kunnen er klachten als koorts, misselijkheid, braken, ernstige vermoeidheid en hoofdpijn ontstaan. Ook geelzucht en pijn in de (rechter)bovenbuik horen bij de mogelijke klachten.

Stollingsproblemen, vochtophoping en hersenbeschadigingen zijn tot slot de meer levensbedreigende acute klachten.

Chronische klachten

Vaak treden er geen of weinig acute klachten op en treden er pas klachten op, als de lever al ernstig beschadigd is. Meestal is er dan al sprake van levercirrose. De chronische klachten zijn dan geelzucht, blauwe plekken en ernstige vermoeidheid. Als de bloeddruk in de lever al flink is toegenomen, is er vaak spatadervorming in de maag en de slokdarm (slokdarmspataderen).

Ook organen zoals de alvleesklier en het hart gaan steeds minder goed functioneren. Dit kan leiden tot suikerziekte, kortademigheid, buikpijn, vochtophoping en diarree. Door een verandering in de hormoonhuishouding kan er bij mannen borstvorming optreden.

Uiteindelijk kunnen de hersenen zover aangetast worden dat de patiënt in coma raakt.

In combinatie met roken is er een sterk verhoogde kans op mondkanker en keelkanker.

Chronisch alcoholmisbruik

Om te concluderen dat de leverproblemen worden veroorzaakt door chronisch alcoholmisbruik kunnen er verschillende onderzoeken nodig zijn.

Bloedonderzoek

Door middel van bloedonderzoek kan de hoeveelheid alcohol in het bloed worden bepaald. Dit zegt alleen iets over het alcoholgebruik in de uren voor de bloedafname.

Ten tweede kan gekeken worden of de leverfuncties nog goed werken. In het bloed zit een aantal stoffen dat specifiek door de lever wordt aangemaakt, zoals biliburine en eiwitten. Als de lever niet meer goed functioneert zullen er afwijkende hoeveelheden van deze stoffen in het bloed worden gevonden.

Ook kunnen er bepaalde enzymen in het bloed gevonden worden die er normaal niet inzitten. Deze enzymen lekken weg uit beschadigde levercellen.

Leverbiopsie

Bij een leverbiopsie wordt een holle naald door de huid heen in de lever geprikt. Daar wordt een klein stukje weefsel (de biopt) weggenomen. In het laboratorium kan dit stukje weefsel onderzocht worden op aandoeningen. Zo kan vastgesteld worden of er sprake is van leververvetting, cirrose, fibrose, leverkanker of alcoholische leverontsteking.

Echografie

Met behulp van echografisch onderzoek kan de diagnose leververvetting gesteld worden en kan worden vastgesteld of er sprake is van levercirrose.

Behandeling leverschade door chronisch alcoholmisbruik

Stoppen met drinken van alcohol

Het belangrijkste bij leverschade door chronisch alcoholmisbruik is direct en definitief stoppen met het drinken van alcohol. Op deze manier kan een deel van de schade herstellen. Leververvetting, leverontsteking en leverfibrose kunnen dan vaak nog volledig herstellen. Is er al sprake van levercirrose, dan zal er geen volledig herstel meer optreden maar wordt erger wel voorkómen.

Gezond en gevarieerd eten

Behalve stoppen met drinken, is het ook belangrijk om gezond en gevarieerd te eten. Veel alcoholisten gaan steeds minder eten, maar daardoor wordt het vitamine en mineralengebrek alleen maar groter.

Bij vochtophoping en bij vergevorderde levercirrose kan een speciaal dieet worden gegeven (zoutbeperkt).

Er zijn geen medicijnen die de schadelijke gevolgen van alcohol bestrijden of beperken. Het medicijn prednisolon kan een effect hebben op de ernst van een ernstige acute leverontsteking als gevolg van alcohol.

De verschillende aandoeningen / ziektes die de patiënt heeft, worden op verschillende manieren behandeld. Zie daarvoor de desbetreffende informatie op deze website.