MaagDarmLever.nl

Anatomie en aandoeningen binnen het MDL-gebied.

MaagDarmLever.nl

Gastritis (maagslijmvliesontsteking)

gastritis, maagslijmvliesontstekingGastritis is een ontsteking van het maagslijmvlies. De binnenkant van de maag is bekleed met een dik slijmvlies. Dit is om de maagwand te beschermen tegen het zure maagsap (maagzuur).

Het maagsap bevat o.a. zoutzuur en is nodig voor de spijsvertering: in de maag wordt het voedsel voorbereid voor verdere vertering in de darmen (zie verder het hoofdstuk de maag).

Soorten gastritis

Er zijn 2 soorten slijmvliesontstekingen in de maag. De acute variant, acute gastritis, en de chronische variant, chronische gastritis.

Acute gastritis

Acute gastritis kan verschillende oorzaken hebben:

  • een infectie met een virus, bacterie of schimmel
  • alcoholgebruik
  • terugstromen van gal uit de dunne darm in de maag
  • langdurig gebruik van NSAID’s (ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen, aspirine en diclofenac)
  • sterk verminderde weerstand

De klachten bij acute maagslijmvliesontsteking zijn pijn in de maagstreek, een opgeblazen gevoel, misselijkheid en soms braken.

Meestal geneest een acute ontsteking vanzelf, zodra de oorzaak van de gastritis is weggenomen. Bijvoorbeeld wanneer men stopt met drinken of het slikken van de NSAID’s.

De arts kan maagzuurremmende geneesmiddelen voorschrijven, die de genezing kunnen bevorderen.

Chronische gastritis

Chronische gastritis is weer onder te verdelen in twee verschillende vormen:

Type-A-gastritis

Type-A- gastritis wordt door een auto-immuunziekte veroorzaakt. Bij deze vorm maakt het lichaam antistoffen aan tegen het eigen maagslijmvlies. Door deze fout in het afweersysteem kunnen beschadigingen en ontstekingen van het maagslijmvlies ontstaan.

Type-B-gastritis

Type-B-gastritis komt het meeste voor en wordt voornamelijk veroorzaakt door de bacterie helicobacter pylori. Deze bacterie kan in het maagslijmvlies overleven en daar een ontsteking of zelfs een maagzweer veroorzaken.

Atrofische gastritis

Wanneer een chronische maagslijmvliesontsteking een permanente verandering in het slijmvlies veroorzaakt, spreken we van atrofische gastritis. Het slijmvlies van de maag verandert blijvend en wordt veel dunner. Een gevolg hiervan is dat de klierbuizen in de maagwand in aantal en lengte sterk verminderen. Deze klierbuizen scheiden het maagsap af, waarmee het voedsel voorbewerkt wordt voor vertering én waarmee bacteriën in de maag gedood worden.

Intrinsic factor en vitamine B12 tekort

Maar het grootste probleem ontstaat doordat er minder intrinsic factor wordt aangemaakt. Deze intrinsic factor is een onderdeel van het maagsap en is nodig om vitamine B12 in de darmen te kunnen opnemen. Een tekort aan vitamine B12 kan leiden tot bloedarmoede en zenuwbeschadiging.

Bij patiënten met atrofische gastritis is het risico op maagkanker ook iets verhoogd.

Klachten chronische maagslijmvliesontsteking

De klachten bij een chronische maagslijmvliesontsteking zijn meestal beperkt. Soms is er sprake van misselijkheid, brandend maagzuur, braken of een vage pijn in de maagstreek. Wanneer door het gebrek aan intrinsic factor bloedarmoede of zenuwbeschadiging optreedt, kunnen er andere klachten ontstaan.

Bloedarmoede door gastritis: pernicieuze anemie

Pernicieuze anemie is een speciale vorm van bloedarmoede, die ontstaat als er in de maag nauwelijks nog intrinsic factor wordt aangemaakt. Intrinsic factor is een stof in het maagsap, die echter steeds minder aangemaakt wordt als de slijmvlieslaag in de maag als gevolg van een chronische maagslijmvliesontsteking steeds dunner wordt. Deze intrinsic factor is nodig om vitamine B12 op te nemen uit het voedsel en vitamine B12 is weer nodig om geen bloedarmoede te krijgen.

Vitamine B12 tekort

Het lichaam heeft standaard een voorraad vitamine B12 en daarom kan het jaren duren voordat er daadwerkelijk een tekort aan vitamine B12 ontstaat. Als deze vorm van bloedarmoede optreedt, komen de klachten sterk overeen met gewone bloedarmoede. De patiënt voelt zich slap, is moe en licht in het hoofd, ziet bleek en heeft vaak weinig eetlust. Soms kan de tong pijnlijk aanvoelen en kan er diarree optreden of gewichtsverlies.

Zenuwstelsel aangetast

Het vitamine B12 tekort kan op termijn ook neurologische gevolgen hebben, doordat ook het zenuwstelsel wordt aangetast. Patiënten klagen over tintelingen en een dof gevoel in voeten of handen. Na verloop van tijd kan er een zwaar gevoel in de benen ontstaan en het lopen moeilijker gaan.

Psychische stoornissen

Ook kunnen er psychische stoornissen optreden en kunnen er coördinatieproblemen ontstaan.

Gastroscopie

Wanneer er bij bloedonderzoek een tekort aan vitamine B12 wordt aangetoond, is dit een aanwijzing voor pernicieuze anemie. Door middel van een gastroscopie zou vervolgens met zekerheid vastgesteld kunnen worden dat er sprake is van atrofische gastritis.

Behandeling pernicieuze bloedarmoede

De behandeling van de pernicieuze bloedarmoede is het levenslang geven van vitamine B12 injecties. De klachten verdwijnen vaak al snel na de start van de behandeling.